Kartka z kalendarza

30 listopada 1962 roku przesunięto kościół Narodzenia NMP w Warszawie

Przesuwanie kościoła pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny (zwanego „kościołem przesuwanym”) przy al. Solidarności 80 (dawniej ul. Leszno 32) w Warszawie w dzielnicy Śródmieście przy Trasie W-Z. Warszawa, 30.11.1962, fot. PAP/Cezary Langda
Przesuwanie kościoła pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny (zwanego „kościołem przesuwanym”) przy al. Solidarności 80 (dawniej ul. Leszno 32) w Warszawie w dzielnicy Śródmieście przy Trasie W-Z. Warszawa, 30.11.1962, fot. PAP/Cezary Langda
podpis źródła zdjęcia

61 lat temu, w nocy z 30 listopada na 1 grudnia 1962 roku, przesunięto o 21 metrów barokowy kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Warszawie. Wiązało się to z budową Trasy W-Z i poszerzeniem ulicy Leszno, wówczas Świerczewskiego, przy której stała - ważąca niemal 7 tysięcy ton - świątynia.

Był to trzeci przypadek przesunięcia budowli w historii światowej inżynierii i drugi co do wielkości, jeżeli chodzi o wagę przemieszczanego gmachu.


Pierwszą operację tego typu przeprowadzono w 1915 roku w Pittsburgu, drugą - w 1929 w Chicago.

Przesuwanie kościoła pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny przy al. Solidarności 80 w Warszawie w dzielnicy Śródmieście przy Trasie W-Z, fot. PAP/Cezary Langda
Przesuwanie kościoła pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny przy al. Solidarności 80 w Warszawie w dzielnicy Śródmieście przy Trasie W-Z, fot. PAP/Cezary Langda

Kościół Narodzenia NMP w Warszawie przesunięto za pomocą wind kozłowych

Kościół został przesunięty za pomocą ręcznie obracanych kołowrotów - tak zwanych wind kozłowych. Każdą z nich obsługiwało czterech robotników.


Windy poruszały się po szynach kolejowych, rozłożonych na podkładach. Na nich zostały umieszczone rolki, ruszt stalowy i betonowy. Kiedy ruszt i torowisko były gotowe, mury kościoła i wewnętrzne filary odcięto od fundamentów i ustawiono na przygotowanej konstrukcji.


Przygotowania trwały półtora roku, a najmniejsza pomyłka groziła tym, że w czasie operacji kościół zacznie się walić.


Akcja rozpoczęła się 45 minut po północy i była relacjonowana przez Polskie Radio.

Robotnicy przy windach kozłowych zmieniali się co kwadrans. W świątyni zainstalowano 10 telefonów, przez które podawano meldunki do sztabu przesuwania kościoła - komisji składającej się z profesorów oraz inżynierów specjalistów.


Meldunki były nadawane co dziesięć minut.


Mimo późnej pory i grudniowego zimna wydarzenie obserwowały tysiące warszawiaków.

Przesuwanie kościoła pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny przy al. Solidarności 80 w Warszawie w dzielnicy Śródmieście przy Trasie W-Z, fot. PAP/Cezary Langda
Przesuwanie kościoła pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny przy al. Solidarności 80 w Warszawie w dzielnicy Śródmieście przy Trasie W-Z, fot. PAP/Cezary Langda

Kierownikiem skomplikowanej operacji był zmarły w 2014 roku inżynier Jerzy Twardo, wówczas Dyrektor Miejskiego Przedsiębiorstwa Robót Inżynieryjnych, związany też z budową warszawskiego metra.


Nie miał wątpliwości, że plan uda się wykonać.

Przesuwanie kościoła pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny przy al. Solidarności 80 w Warszawie w dzielnicy Śródmieście przy Trasie W-Z, fot. PAP/Cezary Langda
Przesuwanie kościoła pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny przy al. Solidarności 80 w Warszawie w dzielnicy Śródmieście przy Trasie W-Z, fot. PAP/Cezary Langda

Operacja przesunięcia kościoła Narodzenia NMP w Warszawie trwała 3 godziny i 45 minut

Przed godziną 5.00 rano budowla osiadła częściowo na nowych, a częściowo na starych fundamentach.


Świątynia została przesunięta o długość nawy, czyli 21 metrów, i zrównała się z nową zabudową mieszkaniową.

Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny (tzw. kościół przesuwany) w Warszawie, 1976 r., fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe
Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny (tzw. kościół przesuwany) w Warszawie, 1976 r., fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Warszawie zbudowano w latach 1682–1732

Kościół Narodzenia NMP, popularnie zwany „przesuwanym”, został zbudowany przez karmelitów trzewiczkowych, którzy na Lesznie osiedli w 1682 roku.


W 1818 część ich klasztoru, a po kasacie zakonu w 1864 roku całość budynku, służyła władzom carskim jako więzienie dla więźniów politycznych.


Potem świątynię przekazano księżom diecezjalnym i ustanowiono parafię.


Budowla została niemal kompletnie zniszczona podczas Powstania Warszawskiego, ale do 1956 roku kościół w całości odbudowano.


Przeszkadzał jednak w budowie Trasy W-Z - jednej z najważniejszych arterii w Warszawie, określanej skrótem od wyrazów Wschód-Zachód.


Kościół po przesunięciu nadal stoi i można go odwiedzać.

źródło: IAR
Pobierz aplikację  TVP POLONIA
Aplikacja mobilna TVP POLONIA - Android, iOS, AppGallery
Więcej na ten temat